سکته قلبی که با عنوان حمله قلبی یا heart attack نیز شناخته می شود، زمانی اتفاق می افتد که خونرسانی به قلب مسدود می شود و قلب آسیب می بیند. در چنین شرایطی، درد و ناراحتی در قفسه سینه احساس خواهد شد. استعمال سیگار و اضافه وزن، از جمله مواردی هستند که احتمال بروز سکته قلبی را افزایش می دهند. heart attack در چند سال اخیر تبدیل به یکی از پررنگ ترین عوامل مرگ طبیعی در کشور شده است. برای آشنایی بیشتر با این عارضه خطرناک به منظور حفظ سلامتی خود و اطرافیان تان با ادامه مطلب همراه شوید.
سکته قلبی چیست؟
زمانی که یکی از شریان هایی که وظیفه خون رسانی به عضلات قلب را به عهده دارد کاملا مسدود شود، به موجب آن، بخشی از قلب دچار کبود اکسیژن یا خون رسانی می شود؛ در این شرایط heart attack یا انفارکتوس حاد اتفاق می افتد.
زمانی که سکته قلبی رخ می دهد، از آن جایی که این عارضه با کمبود اکسیژن همراه است، سلول های بافت نواحی که دچار کمبود اکسیژن شده اند، می میرند. این اتفاق در اصطلاح پزشکی انفارکتوس نامیده می شود.
heart attack یا انفارکتوس حاد، یک فوریت پزشکی است و باید برای جلوگیری از آن به شدت تلاش کرد و در صورت بروز سریعا مورد رسیدگی قرار بگیرد.
علل بروز سکته قلبی
عواملی که احتمال بروز سکته قلبی را افزایش می دهند، عبارتند از:
- بالا رفتن سن
- آنژین، که می تواند به دلیل کاهش خونرسانی و اکسیژن رسانی به قلب، باعث بروز درد در قفسه سینه شود.
- بالا رفتن سطح کلسترول خون، که احتمال لخته شدن خون در شریان ها بیشتر خواهد شد
- ابتلا به دیابت
- رژیم غذایی نامناسب و مصرف چربی های اشباع
- عوامل ژنتیکی
- جراحی قلب
- بالا بودن فشار خون
- سابقه سکته قلبی در گذشته
- استعمال سیگار و دخانیات
- در معرض استرس بودن
فعالیت فیزیکی نیز از جمله مواردی است که احتمال بروز heart attack را افزایش می دهد. افرادی که از لحاظ بدنی فعال هستند و استرس بیشتری دارند، بیشتر در معرض سکته قلبی خواهند بود.
علت سکته قلبی در جوانان و دیگر افراد
عوامل بسیاری بر سلامت قلب انسان ها تاثیر مستقیم می گذارند؛ هر انسانی با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی، می تواند عوامل آسیب زننده به قلب را به حداقل برساند و سلامتی خود را حفظ نماید.
از جمله عوامل آسیب زننده به سلامت قلب می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اعتیاد داشتن به سیگار، الکل و مواد مخدر
- کلسترول، چربی و فشار خون بالا
- اضافه وزن
- بالا بودن سطح هوموسیستئین و پروتئین واکنشی سی
- استرس زیاد
- بیماری دیایت و مصرف بیش از حد مواد قندی
علائم سکته قلبی چیست
علائم عمومی heart attack قبل از وقوع، عبارتند از:
احساس فشار، سنگینی، درد و تنگی در قفسه سینه؛ این درد به سمت فک، بازوی دست چپ، گردن و کمر انتشار می یابد.
فردی که در آستانه سکته قلبی قرار دارد دچار احساس ضعف، سستی، گیجی و عدم تعادل خواهد شد. ضربان قلب به شدت نامنظم می شود.
از جمله دیگر علائم heart attack قبل از وقوع می توان به تعریق شدید، حالت تهوع و استفراغ اشاره کرد.
علائم سکته قلبی قبل از وقوع در زنان
علاوه بر درد شدید در ناحیه قفسه سینه، سکته قلبی در زنان با علائمی همچون درد شکم و یا سوزش معده، خستگی غیرعادی و بسیار شدید، عرق سرد و بوجود آمدن حالت چسبناک در پوست نیز همراه شود.
زمانی که سکته قلبی رخ می دهد، بیمار حدود ده دقیقه احساس مرگ قریب الوقوع را شبیه به حملات پانیک تجربه می کند.
پس از رویت اولین علائم هشدار دهنده heart attack که پیش از این ذکر شد، سریعا با اورژانس تماس گرفته و در صورت در دسترس بودن آسپرین، یک عدد از این قرص را مصرف کنید.
علائم هشداردهنده
سکته قلبی می تواند منجر به مرگ شود، به همین خاطر آشنایی با علائم هشدار دهنده heart attack حین بروز بسیار اهمیت دارد. با این که در بالا، به علائم سکته قلبی اشاره شد، اما علائم هشدار دهنده عبارتند از:
- احساس فشار و سنگینی در قفسه سینه که به مدت چند دقیقه ادامه پیدا کند، بهبود یاید و یا مجدد احساس شود
- احساس درد و ناراحتی در بازوها، گردن، پشت و معده
- تنگی نفس ناگهانی
حتما در صورت مشاهده علائم گفته شده در خود و یا نزدیکان تان، سریعا به متخصص قلب مراجعه کنید.
عوارض سکته قلبی
عوارض سکته قلبی یا انفارکتوس حاد، ممکن است بلافاصله پس از حمله قلبی شدید رخ دهد و یا پس از مدتی، در قالب یک بیماری مزمن خودش را نشان دهد.
سکته دوم
نخستین عارضه خطرناک پس از بروز heart attack آن است که سکته دوم رخ دهد آن هم در ناحیه دیگری از قلب که هنوز سلول هایش زنده هستند.
آریتمی در بافت آسیب دیده قلب
مشکل آریتمی نیز یکی دیگر از عوارض heart attack است که بسیار شایع می باشد؛ به این معنی که ویژگی های الکتریکی در بافت قلبی آسیب دیده فردی که دچار سکته قلبی شده است تغییر پیدا می کند و ضربان مرتب قلب مختل می گردد.
نارسایی قلبی
اختلال در عملکرد قبل و گردش خون که در اصطلاح پزشکی نارسایی قلبی نامیده می شود، از جمله دیگر عوارض قلبی به شمار می یابد. خطر نارسایی قلبی پس از سکته، در افرادی که به بیماری دیابت دچار هستند بسیار بیشتر از سایر افراد است.
پارگی در ناحیه میوکارد قلب
میوکارد قلب بافت ماهیچه ای دیواره قلب است و خطر پارگی میوکارد سه تا پنج روز و در برخی بیماران تا سه هفته، پس از وقوع سکته قلبی وجود دارد.
وقوع پردیکاردیت
اگر کیسه قلب مورد حمله سلول های التهابی جذب شده ماهیچه های آسیب دیده قلب قرار بگیرد، به این پدیده در اصطلاح پزشکی، پردیکاردیت می گویند؛ پردیکاردیت، معمولا چند هفته پس از heart attack رخ می دهد.
افزایش خطر مرگ
خطر مرگ در بیمارانی که دچار سکته قلبی شده باشند، 34 درصد بیشتر از افراد سالم است.
جلوگیری از سکته قلبی
مراقبت های پیشگیرانه ای وجود دارد که با رعایت و انجام آن ها می توان خطر وقوع heart attack را تا حدود زیادی کاهش داد.
- سیگار کشیدن را هرچه سریعتر متوقف کنید.
- انجام منظم تمرینات ورزشی؛ برخی از ورزش ها مانند شنا، دوچرخه سواری و پیاده روی در بهبود عملکرد قلب تاثیر به سزایی دارند.
- با کمک تکنیک های مدیریت ذهن استرس روزانه خود را کاهش دهید. انجام برخی از تمرینات مدیتیشن و تنفس نیز در کاهش استرس نقش موثری می تواند ایفا کند.
- رژیم غذایی خود را تغییر داده و از مصرف مواد غذایی دارای چربی های اشباع شده بپرهیزید. مصرف مرتب میوه، سبزیجات و غلات را به رژیم خود اضافه کنید.
- وزن خود را در حد تعادل نگه دارید وزن اضافه فشار زیادی بر قلب تحمیل می کند. پس اگر دچار چاقی مفرط هستید هر چه سریعتر برای کاهش اضافه وزن خود اقدام نمایید.
- رعایت توصیه های پزشکی در صورت ابتلا به بیماری هایی نظیر کلسترول، چربی و فشار خون بالا، دیابت و … برای جلوگیری از بروز سکته قلبی بسیار مهم است.
درمان سکته قلبی
هر چه فردی که دچار heart attack شده، سریع تر تحت درمان قرار بگیرد، احتمال موفق آمیز بودن روند درمان نیز بیشتر خواهد بود. به همین خاطر توصیه می شود بیمار سریعا به بیمارستان انتقال داده شود. در صورتی که فرد در گذشته سابقه حمله قلبی داشته، باید این موضوع را با متخصص قلب در میان بگذارد.
درمان در طول بروز حمله قلبی
گاهی تنفس فردی که دچار حمله قلبی می شود، قطع خواهد شد. در چنین مواردی، بلافاصله باید به بیمار احیای قلبی ریوی داده شود.
درمان بعد از heart attack می تواند شامل مصرف دارو و یا سایر گزینه های درمان باشد. هدف از این اقدام، پیشگیری از بروز حمله بعدی است. معمولا داروهایی مانند آسپیرین، مسدود کننده بتا و یا مهار کننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین در نظر گرفته می شود.
جراحی های محتمل پس از وقوع سکته قلبی
درمان های جراحی پس از بروز سکته قلبی در بیشتر مواقع، به دو دسته PCI و عمل جراحی پیوند بای پس عروق کرونر قلب می شود که با توجه به وضعیت قلب شما پزشک متخصص قلب و عروق، هرکدام از این روش ها را برای درمان شما و نیز از بین رفتن عوارض heart attack و بازگشت به زندگی عادی به کار خواهد بست.
دوره نقاهت و مراقبت های بعد از سکته قلبی
دوران نقاهت بعد از سکته قلبی، روند به نسبت آهسته ای را به همراه دارد و به عواملی از قبیل شدت بروز حمله، شرایط بدنی و سن بیمار بستگی دارد.
نکته ای که اهمیت دارد این است که بیمار بعد از heart attack نیز باید از لحاظ بدنی فعال باشد. اما با این حال، جزئیات مربوط به زمان مناسب انجام فعالیت های سنگین بدنی و ورزش، از سوی پزشک مشخص خواهد شد.
زمان مناسب بازگشت به محل کار نیز به عواملی مانند شدت حمله قلبی و نوع کار بستگی دارد. بیمارانی که دچار سکته قلبی می شوند نباید برای بازگشت به کار عجله داشته باشند.
رانندگی برای افرادی که دچار heart attack شده اند، به مدت حداقل چهار هفته ممنوع می باشد.
نتیجه گیری
عوارض و خطرات سکته قلبی بسیار شدید و جدی هستند و برای رفع مشکلات قلبی هیچ گاه نباید اهمال کرد و یا به درمان های خودسرانه روی آورد.
برای رفع مشکلات قلبی و جلوگیری از بروز سکته قلبی، هر چه سریعتر باید با پزشک متخصص قلب و عروق حاذق مشورت کرد و سریعا تحت درمان قرار گرفت.
در صورت بروز heart attack نیز انجام اقدامات فوریت های پزشکی بسیار واجب، و برای مصون ماندن از خطرات و عوارض بعد از وقوع سکته قلبی شدید، رها نکردن مراحل درمان واجب تر است.
یک پزشک متخصص قلب و عروق خوب، متبحر و حاذق می تواند در حفظ زندگی شما نقشی اساسی ایفا کند. عواقب و خطرات جدی نگرفتن heart attack بسیار بیشتر از آن است که بتوان آن را نادیده گرفت و یا کمرنگ انگاشت.
دکتر لیا میرصفایی پزشک متخصص قلب و عروق، آمادگی ارائه انواع خدمات قلبی از جمله اکوکاردیوگرافی قلب، تست ورزش، هولتر فشار خون، هولتر، ریتم قلب، آنژیوگرافی و… را به بهترین شکل و با استفاده از پیشرفته ترین تجهیزات در شهر تهران دارد. دکتر لیا میرصفایی با به متد روز دنیا و سابقه ای درخشان از جمله پزشکان متخصص قلب و عروق برجسته کشور، مورد اعتماد بسیاری از افرادی است که دچار سکته قلبی و یا عوارض قلبی شده اند.